Chính phủ vừa trình Quốc hội dự án Luật Trí tuệ nhân tạo, trong đó đề xuất cấm phát triển và sử dụng các hệ thống AI có khả năng gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của người dùng hoặc đe dọa an ninh quốc gia.

Tối 17/11, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự luật. Điểm đáng chú ý của dự thảo là lần đầu tiên đưa ra khái niệm “hệ thống AI có rủi ro không thể chấp nhận” – tức các hệ thống có nguy cơ gây thiệt hại lớn, không thể khắc phục đối với quyền con người, an ninh, trật tự xã hội hoặc được tạo ra để phục vụ hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Những hệ thống này sẽ không được phép nghiên cứu, triển khai hay sử dụng tại Việt Nam.

• Những biểu hiện của AI thuộc nhóm rủi ro này gồm:
• Tạo ra hoặc sử dụng yếu tố giả mạo nhằm lừa dối, thao túng nhận thức hoặc hành vi;
• Lợi dụng điểm yếu của nhóm dễ tổn thương để trục lợi;
• Sản xuất hoặc lan truyền nội dung giả mạo gây đe dọa lớn đến an ninh, trật tự;
• Được thiết kế để hỗ trợ hành vi vi phạm pháp luật.

Theo Chính phủ, sự phát triển nhanh của AI làm xuất hiện nhiều nguy cơ mới, như deepfake phục vụ lừa đảo, bôi nhọ, gây bất ổn xã hội; hay vũ khí tự động đặt ra thách thức về đạo đức và pháp lý. Trong khi đó, pháp luật hiện hành chưa theo kịp tốc độ thay đổi công nghệ, khiến khoảng trống quản lý ngày càng rộng. Vì vậy, việc sớm ban hành luật nhằm kiểm soát rủi ro và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn là cần thiết.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự án Luật Trí tuệ nhân tạo. Ảnh: VNExpress

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh dự luật hướng đến xây dựng khung pháp lý thống nhất để AI phát triển có trách nhiệm, vì con người. AI được coi là hạ tầng trí tuệ quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng năng suất, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo gồm 8 chương, 36 điều, quy định chính sách phát triển AI lấy con người làm trọng tâm, đồng thời làm rõ vai trò quản lý của Nhà nước. Luật áp dụng phương thức quản lý theo mức độ rủi ro, yêu cầu hệ thống AI phải minh bạch, an toàn, không thiên lệch; tôn trọng giá trị nhân văn; bảo vệ an ninh dữ liệu và chủ quyền công nghệ. Cơ chế giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm sẽ được thiết lập nhằm củng cố niềm tin của xã hội.

Cơ quan thẩm tra của Quốc hội cơ bản đồng thuận với dự thảo, nhưng đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại hệ thống AI theo rủi ro. Đồng thời, đề xuất bổ sung các hành vi bị cấm như sử dụng AI để tạo deepfake lừa đảo, xúc phạm nhân phẩm, gây rối chính trị, thao túng bầu cử hoặc xâm phạm an ninh quốc gia.

Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét dự luật vào ngày 21/11, và các đại biểu sẽ thảo luận chính thức tại hội trường vào ngày 27/11.

Nguồn: VNExpress