Bộ Khoa học và Công nghệ vừa báo cáo trước Quốc hội về hoạt động của ngành, trong đó nhấn mạnh các chính sách đãi ngộ vượt trội dành cho nhân tài trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo mới được thông qua tại Kỳ họp thứ 9, những cá nhân được công nhận là nhân tài sẽ được hưởng mức lương thỏa thuận không giới hạn trần, thưởng tối đa 6 tháng lương/năm và nhiều chính sách hỗ trợ cho thân nhân.

Ưu đãi toàn diện cho nhân tài

Chính sách mới hướng tới thu hút, trọng dụng và giữ chân đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là các nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia đầu ngành. Nhân tài trong nước được hỗ trợ ban đầu tối đa 200 triệu đồng; người từ nước ngoài trở về được hỗ trợ tới 500 triệu đồng. Họ còn được hưởng gói chăm sóc sức khỏe toàn diện, hỗ trợ học tập cho con, cũng như ưu tiên nhà ở, việc làm và xuất nhập cảnh.

Các nghiên cứu sinh tại Trung tâm Nano và Năng lượng, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi đào tạo và nghiên cứu về bán dẫn. Ảnh: Giang Huy

Đáng chú ý, các tổng công trình sư, nhà nghiên cứu sau tiến sĩ và nhà khoa học trẻ tài năng được hưởng nhiều chính sách đặc thù: hỗ trợ 100% chi phí công bố quốc tế, bảo hộ sở hữu trí tuệ, tham dự hội thảo, sử dụng phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm đổi mới sáng tạo và thuê trợ lý nghiên cứu. Họ có thể được nâng lương vượt bậc tối đa 2 bậc và được giao chủ trì các đề tài nghiên cứu trọng điểm.

Chính sách mở cho chuyên gia trong và ngoài nước

Chuyên gia nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài được hưởng mức lương thỏa thuận không thấp hơn chuẩn quốc tế, được bố trí nhà ở, hỗ trợ việc làm cho người thân và sử dụng miễn phí các phòng thí nghiệm quốc gia. Trong lĩnh vực chuyển đổi số và công nghệ số, Nhà nước áp dụng cơ chế lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và cơ hội thăng tiến đặc thù, tương đương các tập đoàn công nghệ quốc tế.

Những người có thành tích xuất sắc trong trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số sẽ được vinh danh và hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Cán bộ, nhân viên có năng lực vượt trội trong lĩnh vực này được hưởng mức lương cạnh tranh quốc tế, miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đầu đối với thu nhập từ các dự án công nghệ số trọng điểm như AI, chip bán dẫn hay dữ liệu lớn.

Ngoài ra, nhân tài và người thân sẽ được cấp thẻ tạm trú 5 năm, hỗ trợ phương tiện di chuyển, môi trường nghiên cứu hiện đại, cùng chính sách học tập cho con.

Linh hoạt trong tuyển dụng và sử dụng nhân lực

Cơ quan, doanh nghiệp nhà nước được phép thuê chuyên gia trong và ngoài nước theo cơ chế linh hoạt – thông qua hợp đồng dịch vụ, khoán hoặc thuê lại lao động. Nhân lực chất lượng cao là công dân Việt Nam có thể được tuyển dụng làm công chức, viên chức mà không cần qua thi tuyển, và có thể được bổ nhiệm vị trí lãnh đạo nếu đáp ứng năng lực.

Công chức, viên chức từng làm việc tại doanh nghiệp khi quay lại khu vực công sẽ được bố trí vị trí phù hợp và hưởng chính sách tương đương. Các địa phương được khuyến khích hỗ trợ đào tạo nhân lực công nghệ số, phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia như bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Tăng cường liêm chính và kiểm soát kết quả

Luật mới cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát nhân lực trình độ cao thông qua quy định về liêm chính khoa học và minh bạch tài chính. Việc chi trả lương, thu nhập tăng thêm, thuê chuyên gia đều phải gắn với kết quả đầu ra, hiệu quả công việc và cam kết trách nhiệm cá nhân.

Tổ chức khoa học công lập có nghĩa vụ tự kiểm soát tài chính, nhân sự và tài sản theo quy định của pháp luật, đảm bảo minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

“Không thể hóa rồng nếu không học hỏi tinh hoa nhân loại”

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng Việt Nam đang có nhiều bài toán lớn cần giải, nhưng lực lượng nghiên cứu trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu. Ông nhấn mạnh, Việt Nam “không thể hóa rồng hóa hổ nếu không tận dụng được tinh hoa của nhân loại” và cần mạnh dạn thu hút tri thức quốc tế để nâng cao năng lực nội sinh.

Theo Bộ trưởng, “giấc mơ của Việt Nam đã lớn, việc đã đủ lớn, đủ khó”, nên có thể và cần phải thu hút nhà khoa học toàn cầu cùng giải các bài toán lớn của đất nước. Mục tiêu của hợp tác quốc tế là đưa công nghệ thế giới về Việt Nam, dùng nhân lực quốc tế để phát triển nhân lực Việt Nam – hay như ông nói, “dùng ông Tây làm cho ông Ta”.

Xác định rõ tiêu chí nhân tài

Điều 54 của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 quy định rõ tiêu chí xác định nhân tài: phải là người có đóng góp đột phá hoặc tầm ảnh hưởng lớn đối với sự phát triển của ngành, lĩnh vực trong phạm vi quốc gia hoặc quốc tế. Họ có thể là người đạt giải thưởng khoa học uy tín, công bố quốc tế chất lượng cao, sở hữu sáng chế, hoặc tạo ra sản phẩm, giải pháp mang lại giá trị lớn cho kinh tế – xã hội.

Luật mới được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ phóng” cho nền khoa học Việt Nam, giúp thu hút nhân tài trong và ngoài nước, đồng thời tạo ra môi trường làm việc, nghiên cứu và đãi ngộ ngang tầm quốc tế, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Theo VnExpress