Chuyên gia an ninh cảnh báo: Chip H20 sẽ tiếp thêm sức mạnh AI quân sự cho Trung Quốc.

Ảnh: Getty Images

Mặt trận tiếp theo trong cuộc chiến thương mại của Donald Trump có thể là thuế nhập khẩu chip – dự kiến được áp dụng trong tháng tới. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh quốc gia cảnh báo Tổng thống có thể đã phạm phải một sai lầm nghiêm trọng, đe dọa cả lợi ích thương mại và an ninh quốc gia của Mỹ.

Trong một bức thư gửi Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick hôm thứ Hai, 20 chuyên gia và chính sách gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực an ninh quốc gia đã kêu gọi Trump đảo ngược quyết định cho phép xuất khẩu dòng chip H20 của Nvidia sang Trung Quốc.

Trước đó, vào tháng 4, chính quyền Trump đã quyết định không mở rộng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với chip H20 – động thái được cho là chịu ảnh hưởng sau khi CEO Nvidia, Jensen Huang, đóng góp 1 triệu USD để tham dự một buổi tiệc tối tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của Trump, theo NPR. Ngoài ra, Nvidia còn cam kết đầu tư 500 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu AI – cùng với thỏa thuận tạm ngừng áp lực thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, theo đó Trung Quốc khôi phục xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ.

Tuy nhiên, trong thư, các chuyên gia bày tỏ “mối lo ngại sâu sắc” rằng Tổng thống có thể đã không nhận thức đầy đủ rủi ro khi để Trung Quốc tiếp cận dòng chip H20 – một công cụ có thể làm suy giảm “lợi thế AI quân sự của Mỹ” và “thúc đẩy mạnh mẽ năng lực AI tiên tiến của Trung Quốc”.

Dù không dùng để huấn luyện các mô hình AI như các dòng chip cao cấp H100 hay Blackwell vốn đang bị hạn chế xuất khẩu, chip H20 lại được “tối ưu cho quá trình suy diễn” – bước quyết định trong việc vận hành các mô hình AI thế hệ mới.

Theo các chuyên gia, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ sử dụng H20 để phát triển hệ thống vũ khí tự động, nền tảng giám sát tình báo, và tăng tốc khả năng ra quyết định trên chiến trường. “Chúng ta đang cung cấp hạ tầng để hiện đại hóa và mở rộng quân đội Trung Quốc,” nhóm chuyên gia cảnh báo.

Thiếu chip cho Mỹ, thừa chip cho Trung Quốc

Hiện chính quyền Trump đang tiến hành điều tra tác động của nhập khẩu chip đến an ninh quốc gia – với một báo cáo dự kiến công bố trong hai tuần tới. Báo cáo này được kỳ vọng sẽ giúp Trump quyết định liệu sự phụ thuộc vào chip từ nước ngoài có đe dọa an ninh quốc gia hay không.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lo ngại Trump đang không đánh giá đúng nguy cơ từ việc xuất khẩu công nghệ tiên tiến ra nước ngoài – đặc biệt là khả năng khiến Mỹ thiếu chip để duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI.

“Thêm chip cho Trung Quốc là bớt chip cho Mỹ,” thư cảnh báo nêu rõ. Các tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc như Tencent, ByteDance và Alibaba đã chi hơn 16 tỷ USD để gom hàng loạt chip H20 trong năm qua.

Trong khi đó, dự báo nhu cầu trung tâm dữ liệu từ thị trường điện lực Mỹ sẽ cần đến 90% nguồn cung chip toàn cầu đến năm 2030 – một kịch bản khó khả thi nếu Trung Quốc tiếp tục lao vào cuộc đua mua chip AI.

Nếu Trump không can thiệp, Trung Quốc – đối thủ AI lớn nhất của Mỹ – có thể khiến giá chip leo thang, tác động tiêu cực đến các công ty công nghệ Mỹ.

Rủi ro chính trị và sự “yếu đuối” trong kiểm soát xuất khẩu

Một nguy cơ khác, theo các chuyên gia an ninh, là việc Trump lùi bước trong vụ H20 có thể bị Trung Quốc – và các đối tác thương mại khác – xem như dấu hiệu Mỹ đang mất đi quyết tâm sử dụng kiểm soát xuất khẩu như một công cụ ngoại giao.

Họ lo ngại sự “nhượng bộ” này sẽ khuyến khích Bắc Kinh đòi thêm nhượng bộ nữa trong đàm phán thương mại, nhất là khi Trung Quốc đang nắm lợi thế sau các cuộc gặp gần đây tại Stockholm. Theo South China Morning Post, Mỹ có thể đã cam kết không áp thuế mới hay tăng căng thẳng thương mại trong thời gian đình chiến 90 ngày, dù Trump vẫn tuyên bố có thể áp thuế chip bất cứ lúc nào.

Trump gần đây cho biết ông đang tiến gần đến một thỏa thuận với Trung Quốc, nhưng theo Reuters, các cuộc đàm phán có thể kéo dài đến mùa thu. Cuộc gặp giữa Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình có thể sẽ không diễn ra trước tháng 10 hoặc 11.

Nếu Trump bị xem là “mềm yếu” trong kiểm soát xuất khẩu, điều đó có thể khiến Trung Quốc được đà lấn tới – trong khi lập luận chính của Bắc Kinh là Mỹ đang cố tình kìm hãm sự phát triển của họ qua các biện pháp thương mại. Một bài xã luận trên Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, gần đây khẳng định Trung Quốc “kiên quyết phản đối mọi nỗ lực phá hoại hệ thống thương mại đa phương bằng chủ nghĩa đơn phương và bảo hộ”

Trump: “Tôi chưa từng nghe đến Nvidia”

Điều khiến nhiều chuyên gia thêm lo ngại là hiểu biết thực sự của Trump về ngành công nghiệp AI – lĩnh vực được coi là yếu tố quyết định trong cuộc cạnh tranh toàn cầu thế kỷ 21.

Trong bài phát biểu công bố Kế hoạch Hành động về AI tuần trước, Trump khiến nhiều người sửng sốt khi thú nhận rằng ông từng đe dọa chia tách Nvidia – trước khi thậm chí biết công ty này làm gì.

“Lúc đó tôi nói, ‘Nvidia là cái quái gì vậy? Tôi chưa từng nghe tới nó,’” Trump kể lại. “Tôi nghĩ mình có thể chia nhỏ công ty để tạo ra cạnh tranh. Rồi tôi phát hiện ra trong ngành này chuyện đó rất khó – vì Nvidia chiếm đến 70 đến 95% thị phần chip AI.”

Sự thiếu hiểu biết này gây hoài nghi về khả năng Trump đưa ra các quyết sách đúng đắn trong lĩnh vực AI – nhất là khi ông đang đặt cược lớn vào AI để “giành lại vị thế dẫn đầu cho nước Mỹ”.

Các chuyên gia kêu gọi Tổng thống đảo ngược quyết định. Họ cho rằng đây không chỉ là vấn đề thương mại – mà là vấn đề an ninh quốc gia.

Theo Arstechnica