Việt Nam không chỉ thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ, mà còn xây dựng văn hoá đổi mới sáng tạo toàn dân. Tinh thần sáng tạo được khơi dậy rộng khắp trong kỷ nguyên số, lan tỏa từ phòng thí nghiệm đến doanh nghiệp, trường học, công sở và cộng đồng địa phương.

Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo toàn dân

Chiều 21/4, tại Lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2025, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh vai trò trung tâm của đổi mới sáng tạo trong phát triển quốc gia. Phát biểu tại Lễ hưởng ứng, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Sáng tạo và đổi mới không chỉ dành riêng cho giới khoa học, nghiên cứu, mà cho toàn dân, mọi lĩnh vực, mọi quốc gia”.

Với Việt Nam, Ngày Sáng tạo và Đổi mới 21/4 không chỉ là ngày của nhà khoa học hay doanh nghiệp công nghệ, mà là ngày để tôn vinh tư duy sáng tạo của mọi người trong mọi ngành, mọi lĩnh vực (nông dân cải tiến máy móc nông nghiệp, học sinh tạo ra sản phẩm học tập), khuyến khích tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới” trong toàn xã hội, kết nối sáng tạo và đổi mới với phát triển bền vững.

Cơ hội nhảy vọt công nghệ cho quốc gia đi sau

Theo Bộ trưởng, các quốc gia đi sau không thể đi theo lối mòn mà cần “nhảy cóc” công nghệ – tiếp thu những thành tựu sẵn có, cải tiến, nội địa hoá và ứng dụng sáng tạo phù hợp với điều kiện bản địa. Đổi mới sáng tạo chính là công cụ hiệu quả cho các nước đang phát triển, khi nguồn lực nghiên cứu – phát triển còn hạn chế nhưng tiềm năng tổ chức, thích nghi và sáng tạo lại rất lớn. Đây là cách tiếp cận thực tế để Việt Nam tăng tốc và bắt kịp các nước đi trước.

Tối ưu nguồn lực thông qua đổi mới mô hình

Đầu tư cho KH&CN tại các nước đang phát triển còn thấp, nên đổi mới sáng tạo phải trở thành đòn bẩy chiến lược. Thay vì chỉ phụ thuộc vào nghiên cứu hàn lâm, các nước đang phát triển có thể tận dụng tri thức toàn cầu, kết hợp với đổi mới mô hình tổ chức, phương thức sản xuất và hệ sinh thái nội địa.

“Đổi mới sáng tạo không cần đầu tư các phòng lab, mà cần tư duy đổi mới và văn hoá đổi mới. Đây chính là con đường khả thi hơn cho các nước chưa đủ tiềm lực nghiên cứu sâu nhưng có năng lực tổ chức, thích nghi và sáng tạo xã hội”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho hay.

Xây dựng văn hoá đổi mới sáng tạo

Theo Bộ trưởng, Bộ Chính trị đã giao Bộ KH&CN viết đề án Quốc gia khởi nghiệp, nội dung chính của đề án là hình thành tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn dân, đưa đổi mới sáng tạo trở thành lối sống, phong cách sống của mọi người dân, mọi tổ chức. Xây dựng văn hoá đổi mới sáng tạo, khuyến khích khám phá, khoan dung thất bại.

Muốn sáng tạo và đổi mới có thể trở thành toàn dân thì phải chuyển đổi số toàn diện, số hoá toàn bộ thế giới thực, đưa mọi hoạt động lên môi trường số. Môi trường số là môi trường lý tưởng cho mọi ý tưởng có thể hiện thực hóa nhanh nhất, vì nó phi vật lý, phi khoảng cách và phi tiếp xúc. Đổi mới sáng tạo Việt Nam phải đặt trong ngữ cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Chuyển đổi số: Hạ tầng cho sáng tạo toàn dân

“Việt Nam không chỉ phát triển KH&CN, mà còn nuôi dưỡng một nền văn hoá đổi mới sáng tạo toàn dân. Khơi dậy tinh thần sáng tạo toàn dân trong kỷ nguyên số, mở rộng đổi mới sáng tạo ra ngoài phòng thí nghiệm tới doanh nghiệp, trường học, công sở, cộng đồng và địa phương. Mỗi năm đến dịp này, chúng ta sẽ tổ chức Tuần lễ đổi mới sáng tạo, phát động phong trào “Mỗi người dân một ý tưởng cải tiến, mỗi cán bộ công viên chức đổi mới từ việc nhỏ nhất” Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết.

Đồng thời nhấn mạnh, xây dựng văn hoá đổi mới sáng tạo toàn dân sẽ là cốt lõi tạo nên thành công của công cuộc đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam mà Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát động.

Cam kết quốc tế và động lực phát triển kinh tế số

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, cho rằng Nghị quyết 57 đã đặt chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo vào vị trí ưu tiên hàng đầu. Với cam kết dành 3% ngân sách quốc gia cho KH&CN và đổi mới sáng tạo, Việt Nam đang thể hiện quyết tâm rõ rệt trên hành trình trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045.

Đây là một tín hiệu tích cực trong bối cảnh kinh tế số Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, chiếm tới 18,3% GDP và vượt nhiều quốc gia Đông Nam Á. Gần như tất cả công dân đều được phủ sóng băng thông rộng và 5G đang phát triển nhanh chóng.

Đại diện Liên Hợp Quốc cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới một cách táo bạo nhưng có trách nhiệm, đồng thời kêu gọi kết nối con người chứ không chỉ thiết bị; đảm bảo rằng tương lai số không chỉ nhanh và thông minh mà còn công bằng và dành cho tất cả mọi người.

Thúc đẩy văn hoá đổi mới sáng tạo như một lối sống

Bà Pauline Tamesis kêu gọi: “Hãy cùng nhau đón nhận một văn hóa nơi đổi mới và sáng tạo trở thành lối sống của các cá nhân và tổ chức. Điều này có nghĩa là tạo ra môi trường nơi các ý tưởng mới được khuyến khích, sự sáng tạo được tôn vinh và tư duy đổi mới được tích hợp vào các thực hành hằng ngày”.

Ngày 21/4 hằng năm được Liên Hợp Quốc chọn làm Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới (The World Creativity and Innovation Day) nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của sáng tạo và đổi mới sáng tạo trong phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng xã hội bền vững và thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của con người.

Năm 2025 là năm thứ tư Bộ KH&CN tổ chức Lễ hướng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới. Sự kiện nhằm lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo toàn dân, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo Thu Giang (Báo Điện tử Chính phủ)